W Limburgii rozpoczyna się właśnie karnawałowe szaleństwo. Nieodłączną częścią zabawy są parady karnawałowe (carnavalsoptochten). W samej tylko Limburgii odbędzie się ich 342! A ponieważ stanowią one jedne z głównych atrakcji karnawału, warto się w nich orientować. Co musisz wiedzieć o paradach karnawałowych w Limburgii? I gdzie możesz je zobaczyć?

Karnawałowa tradycja

W wielu miejscowościach Limburgii (ale również w Brabancji Północnej i części Zelandii), zwolennicy karnawałowych zabaw uczestniczą w paradach (optochten). Jak wspomniano, stanowią one jedną z głównych atrakcji podczas świętowania karnawału.

Większość parad organizowana jest lokalnie i uczestniczą w nich mieszkańcy danych miejscowości. W większych miastach, jak Maastricht, Sittard, Kerkrade, Heerlen, Roermond czy Weert, odbywają się również duże parady. Biorą w nich udział uczestnicy z całego regionu.

W wielu miejscach odbywają się również specjalne parady dla dzieci (kinderoptochten), organizowane przez szkoły podstawowe.

Skład parady

W paradzie uczestniczą różne stowarzyszenia i osoby prywatne. Uczestnicy są przebrani. Ich stroje nawiązują do ustalonej wcześniej tematyki. Często są karykaturą aktualnych wydarzeń. Uczestnicy parad niosą również, napisane w lokalnym dialekcie hasła.

W paradach jadą też różnej wielkości, barwnie udekorowane platformy. Na ostatniej z nich jedzie Książę Karnawału i Rada Jedenastu. Platforma księcia zamyka z reguły paradę, a jego pomocnicy, rzucają w stronę publiczności cukierki.

Nagrody

Po zakończeniu parady z reguły przyznawane są nagrody dla najładniejszej platformy, najlepszej grupy i najlepszego aktu indywidualnego. W przypadku dużych parad wyróżnia się nawet dwie nagrody: przyznawaną przez jury oraz przyznawaną przez publiczność.

Gdzie obejrzysz paradę?

Stowarzyszenia karnawałowe w Limburgii zapowiedziały w tym roku zorganizowanie 342 parad. Większość z nich odbędzie się w dniach od piątku 21 lutego do poniedziałku 24 lutego br. W przypadku jedenastu z nich, będą to parady świetlne.

Wszystkie odbywające się w Limburgii parady (wraz z godzinami rozpoczęcia i linkami do stron ze szczegółowymi informacjami) zostały zebrane tutaj.

Alaaf!

Źródło: Wikipedia, Optochtenkalender 

Artykuł Parady karnawałowe w Limburgii pochodzi z serwisu Moja Limburgia.

Do konkursu na najsmaczniejszy tegoroczny karnawałowy przysmak – nonnevot, organizowanego tradycyjnie przez portal De Limburger, stanęło aż trzydziestu najlepszych piekarzy z Limburgii. Spośród nich wyłoniono zwycięzców. W tym roku okazało się, że opłaca się współpraca. Na szczycie podium stanęli bowiem dwaj piekarze z cechu Echte Bakker: Bas Gommans z Sevenum i Marc Fleuren z Baarlo. Przepis na nonnevotten, które upiekli wspólnie w piekarni w Roermond, pochodzi ze starego, rodzinnego przepisu Fleurena. Wyprzedził m.in. przysmaki upieczone przez Paula Hannena z Herten (drugie miejsce) i Petera Hagedorena z Oirsbeek/Heerlen (trzecie miejsce). Tylko co to właściwie jest nonnevot? I jak to się stało, że stał się jednym z typowych dla Limburgii, karnawałowych przysmaków?

Co to jest nonnevot?

Nonnevot to rodzaj słodkiego rogala w formie pętelki z luźnym węzłem. Jest to przysmak typowy dla Limburgii i tradycyjnie spożywany przed i w trakcie karnawału. Obecnie jednak, coraz częściej wypieka się je również z okazji Nowego Roku, a w wielu miejscach Limburgii dostępne są przez cały rok.

Ciastko jest wykonane z mąki, drożdży, mleka, soli, masła i cukru. Po wyrobieniu ciasta i nadaniu mu odpowiedniego kształtu, nonnevotten smaży się przez kilka minut w oleju lub smalcu. Sztuką jest, by nie dopuścić do sytuacji, gdzie ciasto wchłonie za dużo oleju. Po usmażeniu od razu obtacza się je w mieszance cukru i cynamonu. W smaku przypominają trochę tradycyjne pączki.

Karnawałowy przysmak Limburgii

Ciastko ma długą historię, chociaż jego pochodzenie nie do końca jest jasne. Jedno z wyjaśnień wskazuje na zakonnice, a konkretnie siostry Franciszkanki. W latach 1600 – 1700 w Sittard znajdował się ich klasztor, do którego ludzie znosili łachmany i niepotrzebne stare ubrania. Przy okazji zakonnice sprzedawały im nonnevotten, a dochód przeznaczały dla ubogich. Ponieważ ciastka smażone były na oleju, zakonnice, nosiły krótkie fartuchy, by chronić swoje ubrania. Wiązały je z tyłu na luźną pętelkę, która zwisała luźno na ich pośladkach. A ponieważ kształt ciastka przypominał właśnie taką luźno zawiązaną pętelkę, a jego wypukłości kojarzyły się z pośladkami, w mowie potocznej nazwano je nonnevotten. W języku niderlandzkim słowo non oznacza bowiem zakonnicę. Z kolei używane w dialekcie vot to w języku niderlandzkim kont, czyli… pupa, tyłek.

Mówi się, że już w 1676 roku nonnevotten oferowane były francuskim dowódcom, którzy chcieli przejąć miasto. Inne wyjaśnienia dowodzą natomiast, że ciastko pochodzi z Niemiec. W Akwizgranie miały być znane, jako nonnifutte. Do Limburgii miały trafić za sprawą wypalaczy cegieł, którzy pracowali w Limburgii Środkowej przed II wojną światową.

W Limburgii Południowej przysmak znany jest również pod nazwą strik lub strijk (kokarda, pętelka) lub pod zbiorczą nazwą tego rodzaju wypieków poefel (rodzaj pączka, w Holandii określanego również jako berlinerbol).

Źródło: Nederlands Bakkerij Museum, De Limburger

Foto: Moja Limburgia

Artykuł Karnawałowy przysmak, nonnevot pochodzi z serwisu Moja Limburgia.

O karnawale, który w Limburgii odbędzie się w tym roku od 23 do 25 lutego, pisaliśmy już tutaj. Przedstawialiśmy też specjalny przewodnik po karnawałowych zwyczajach panujących w prowincji. Nieodłączną częścią tego wydarzenia, jest Książę Karnawału (Prins Carnaval). Ubrany w barwny strój i czapkę z bażancim piórem, wyposażony we wskazujący na pełnienie ważnego urzędu łańcuch i berło. Książę karnawału to połączenie funkcji błazna i bajkowego księcia. Wybierany każdego roku przez Radę Jedenastu, pełni funkcję swoistego mistrza ceremonii. I chociaż jego funkcja wydaje się być czysto reprezentacyjną, to bez jego udziału nie odbędzie się żadna szanująca się impreza karnawałowa w Limburgii. Jak narodził się pomysł na Księcia Karnawału? I dlaczego nazywa się go książę, a nie np. król? W jaki sposób decyduje się o wyborze księcia i kto wchodzi w skład jego świty? I jakie tradycje wiążą się z funkcją Księcia Karnawału?

Narodziny księcia

Aby się tego dowiedzieć, musimy cofnąć się w czasie. Karnawał, który obchodzi się w Limburgii (oraz na wschodzie Brabancji Północnej), wywodzi się bowiem z tzw. nurtu reńskiego. Oznacza to, że opiera się na tradycjach wyniesionych z uroczystości karnawałowych w miastach na zachodzie niemieckiego landu Nadrenii Północnej – Westfalii. Ogromny wpływ na charakter limburskiego karnawału miała zwłaszcza Kolonia, która z kolei wzorowała się na karnawale weneckim.

W 1823 roku pisarze zorganizowali w Kolonii paradę karnawałową. Trzeba pamiętać, że od 1815 roku Kolonia należała do Prus, a wcześniej była w posiadaniu Francji. Kolonia była wówczas ważnym miejscem, odwiedzanym nawet przez samego cesarza. Kiedy ten przybywał do miasta, zawsze witano go kwiatami, strojnymi powozami itd., co tworzyło rodzaj parady. Jeden z najważniejszych niemieckich pisarzy, Goethe, napisał książkę o rzymskim karnawale, który widział w 1788 roku. Książka ta zainspirowała pisarzy – organizatorów parady z 1823 roku – i w Kolonii pojawiły się niektóre, pochodzące z książki postacie. Pisarze chcieli bowiem zorganizować równie piękną paradę, a tym samym zagrać na nosie Prusom. Najważniejszym punktem parady była platforma nazwana Held Karneval (Bohater Karnawału). W pochodzie towarzyszyli mu żołnierze ubrani w mundury obrońców miasta (dawnej straży miejskiej w Kolonii). Tak narodził się książę karnawału. Chociaż pod inną nazwą, ponieważ w owym czasie nazwanie postaci z użyciem tytułu przypisywanego władcom, byłoby zbyt bezpośrednim nadużyciem.

Nazwa Książę Karnawału pojawiła się dopiero w 1870 roku. Ówczesna postać nosiła średniowieczny kostium, mocno przypominający strój cesarza imperium Habsburgów. I tak, jak prawdziwy cesarz, Książę Karnawału miał przy sobie dworzan, błazna, (którego zadaniem było rozśmieszanie gawiedzi), ministra oraz radę.

Książę i jego świta

Karnawały reńskie zostały zdominowane przez stowarzyszenia karnawałowe. Ich ilość zależna jest od wielkości danego miasta lub wsi. Każde z tych stowarzyszeń wybiera własnego księcia. Odbywa się to każdego roku, podczas uroczystej gali, przeważnie 11 listopada (de elfde van de elfde), jedenaście minut po godzinie jedenastej. To, kto zostanie Księciem Karnawału, objęte jest ścisłą tajemnicą. Dlatego zgadywanie, kto nim zostanie, stało się pewnego rodzaju dodatkową atrakcją karnawału.

Osoba wybrana na Księcia Karnawału, to przeważnie ktoś, kto w przeszłości brał aktywny udział w przygotowaniu lokalnych uroczystości karnawałowych. Powinien to być również ktoś, komu nie sprawia problemu prowadzenie rozmowy w lokalnym dialekcie. Musi emanować przyjaznością, być osobą zabawną i z polotem. Musi również być w stanie w pełni oddawać się wielodniowej, wielogodzinnej zabawie, ponieważ Książę Karnawału obecny jest na wszystkich karnawałowych uroczystościach.

Na głowie nosi bogato zdobioną czapkę trójrożną (steek lub narrenkap), z długimi piórami. W ręku trzyma berło (scepter) z herbem lub symbolem stowarzyszenia. Na ramionach Księcia Karnawału spoczywa ozdobna peleryna, przeważnie w kolorze niebieskim, czerwonym lub srebrnym. Pod nią Książę nosi ubranie wykonane z tej samej tkaniny, co czapka. W tej wersji zakłada również krótkie spodnie i… rajtuzy. Możliwe jest również, że Książę zakłada czarny elegancki garnitur, a nawet smoking. Wtedy oczywiście bez peleryny, wyłącznie w połączeniu z czapką. Chociaż reguła ta nie wszędzie jest ścisła i zdarza się, że oba elementy są ze sobą łączone.

Księciu Karnawału towarzyszy jego świta. W jej skład wchodzi Rada Jedenastu (Raad van Elf), czyli jedenastu „mędrców”, których zadaniem jest pomaganie Księciu w zarządzaniu jego karnawałowym królestwem. Podobnie jak Książę Karnawału, biorą oni udział we wszystkich karnawałowych wydarzeniach, w tym paradach. Bywa, że członkowie Rady Jedenastu są jednocześnie członkami zarządu danego stowarzyszenia karnawałowego. Księciu Karnawału towarzyszą również Księżna Karnawału, błazen, minister, jeden lub więcej adiutantów (osobistych asystentów Księcia), damy dworu i paziowie. Wszyscy oni ubrani są w odświętne stroje w barwach stowarzyszenia i noszą czapki z bażancim piórem (jednak krótszym, niż Książę Karnawału). Przeważnie noszą też peleryny. Ogólnie ich ubiór dopasowany jest do wyglądu Księcia.

Pisząc o Księciu Karnawału trzeba też wspomnieć o karnawałowym Księciu Młodzieży (Jeugdprins). W trakcie karnawału jest on władcą wszystkich dzieci, należących do danego stowarzyszenia. Podobnie, jak w przypadku Księcia Karnawału, Księciu Młodzieży towarzyszy Księżniczka Młodzieży, młodociani adiutanci i damy dworu. Książęcą Parę Młodzieży wybiera się dla różnych kategorii wiekowych.

Książęce tradycje

Z funkcją Księcia Karnawału, wiążą się pewne tradycje. W Limburgii należą do nich m.in. wybór imienia, oficjalne zdjęcie i oczywiście przekazanie kluczy do miasta.

Nadanie imienia

Każdemu Księciu Karnawału, (a pamiętajmy, że w Limburgii każdego roku wybiera się nowego), zostaje nadane imię. Przeważnie jest to imię własne osoby wybranej na Księcia, albo jej przezwisko. Po nim następuje numer, zapisywany cyframi rzymskimi.

Istnieje również możliwość, że każdy Książę danego stowarzyszenia karnawałowego otrzymywać będzie to samo imię, np. Prins Erik I.

Oficjalne zdjęcie

Pielęgnowaną w Limburgii tradycją jest również wykonanie oficjalnego zdjęcia Księcia Karnawału lub Pary Książęcej. Zdjęcia te wzorowane są na oficjalnych zdjęciach holenderskiego monarchy. Obecnie na zdjęciach umieszczani są również inni członkowie królewskiego orszaku, a także Książę Młodzieży ze swoją świtą.

Fotografie drukuje się następnie na plakatach lub ulotkach. Albo zamieszcza w wydanych specjalnie z okazji karnawału gazetkach, wraz z artykułem przedstawiającym każdą z postaci, ich ewentualne dokonania oraz słowem do poddanych.

Wszystko to ma na celu poinformowanie o dokonanym wyborze na Księcia Karnawału tych członków lokalnej społeczności, którzy nie byli na uroczystej proklamacji.

Przekazanie kluczy do miasta

To jedna z największych uroczystości, w jakich bierze udział Książę Karnawału. Na tydzień przed rozpoczęciem karnawału, podczas radosnej, ale oficjalnej ceremonii, burmistrz miasta przekazuje Księciu klucze do miasta. Jest to symboliczne przekazanie władzy w ręce Księcia Karnawału. Przeważnie jest to duży, drewniany, pozłacany klucz. Jednak w niektórych miejscowościach przekazuje się w takim momencie… klucze do roweru.

Książę Karnawału odpowiada za klucze, które symbolicznie zwraca w środę popielcową, albo we wtorek wieczorem. Oczywiście o godzinie 23:11.

Przystrajanie domów

Domu, w którym mieszka nowo wybrany Książę Karnawału lub ktoś z jego świty, raczej nie da się przeoczyć. W oknie widnieje duży plakat ze zdjęciem zainteresowanego. Wszędzie rozwieszone są balony w kolorach limburskiego karnawału lub danego stowarzyszenia. Co niektórzy wieszają nawet specjalnie przygotowane banery z wypisanymi w dialekcie hasłami i informacjami, dotyczącymi nazwy stowarzyszenia i danego Księcia. A nawet wywieszają głośniki, dudniące karnawałową muzyką. Obowiązuje tu krzykliwość, kolor, karykatura, kicz, śmieszność i zabawa. Czyli wszystko to, co odzwierciedla karnawał.

Źródło: Geschiedenis van het carnavalsfeest, Leo Wethly,  Wikipedia

Foto: Moja Limburgia

Artykuł Książę Karnawału pochodzi z serwisu Moja Limburgia.

W wypełnionej po brzegi sali teatru Oranjere w Roermond, w ostatni piątek odbył się finał Groot Limburgs Buuttekampioenschap. Wystąpiło w nim siedmiu finalistów. Ostatecznie zwyciężył Theo Nellen z Heide, który otrzymał tytuł Beste Limburgse Buuttereedner van 2020. Finał odbył się już po raz drugi i cieszył się ogromnym zainteresowaniem. To zrozumiałe, bo buutereednen to dla mieszkańców Limburgii dość znaczące wydarzenie. Tylko, co to właściwie jest?

Słowo, którego nie ma?

Zanim wyjaśnimy, czym jest buutereednen, warto wspomnieć o nazewnictwie. Okazuje się bowiem, że jest ono dość zróżnicowane. W zależności od regionu można również spotkać pisownię buutreednen lub buuttereednen. Tradycja popularna jest również w Brabancji, ale tam określa się ją raczej, jako tonpraten, co można dosłownie tłumaczyć, jako plecenie z beczki. Co ciekawe są to słowa, których właściwie nie ma. A przynajmniej próżno ich szukać w słowniku Dikke van Dale. To, z jaką formą się spotkamy, zależy więc od danego regionu.

Z kolei nazwa buut, której często używa się do określenia mównicy, wywodzi się z niemieckiego dialektu nadreńskiego i oznacza beczkę (ton). Natomiast słowo reedner to mówca. Stąd tonprater jest dosłownym tłumaczeniem buutereedner – przemawiający, czy też plotący z beczki (pleciuch). Oprócz wskazania beczki, na której stoi mówca, także prezentowany przez niego akt określa się często mianem buut. I zawsze wykonuje się go w lokalnym dialekcie pleciucha.

Czym jest buutereednen?

Chociaż buutereednen jest w Limburgii częścią tradycji karnawałowej, to wiemy już, że ta tradycja przeniosła się w te regiony z Nadrenii, po zakończeniu II wojny światowej. Zwyczaj ten ogranicza się również głównie do miejsc, w których nadreńska tradycja karnawałowa jest najbardziej intensywna. Należy przez to rozumieć samą niemiecką Nadrenię, później belgijską i holenderską Limburgię oraz południową Holandię.

Czym więc jest buutereednen? Najprościej mówiąc, jest to przyjęta w Limburgii i Brabancji forma kabaretu. Buutereedner, czyli mówca, a w zasadzie pleciuch, często stojący za stanowiącą rodzaj mównicy beczką, wciela się w wymyśloną przez siebie postać. Pozwala mu to na swobodę wypowiedzi, grę słów i naigrywanie się ze wszystkiego i wszystkich. W humorystyczny sposób komentuje życie codzienne danego miasta czy miejscowości. Często na celowniku buutereednera znajdują się lokalni politycy i wydarzenia.

Wszystko to dzieje się w bogato przystrojonej sali i przy akompaniamencie karnawałowej orkiestry. Sam pleciuch jest ucieleśnionym wyolbrzymieniem rzeczywistości. Z wyglądu i zachowania przypomina nieco klauna.

Pleciuchów najczęściej widać podczas specjalnych wieczorów, powiązanych z karnawałem. W zależności od regionu określa się je, jako tonpraatavond, zanikavond, buutavond, kletsavond, bonte avond, zittingsavond, itp. Jednak współcześnie pleciuchów chętnie zaprasza się również na wesela, przyjęcia rocznicowe, a nawet urodziny.

Czym wyróżnia się buut?

O tym, jak ważny dla mieszkańców Limburgii jest buut, świadczyć może chociażby staranne przygotowanie się do tego rodzaju występu. Są i tacy, którzy wykorzystane w nim informacje zbierają, a następnie ubierają w zabawne słowa przez kilka lat! Czym wyróżnia się występ pleciucha?

Jak wspomniano wyżej, prezentowany jest w sezonie karnawałowym, czyli pomiędzy 11 listopada, a Środą Popielcową. Zawsze prezentowany jest podczas specjalnego wieczoru. Zwykle jest to też występ solo, którego głównym składnikiem jest tekst prezentowany publiczności w lokalnym dialekcie. Kostium pleciucha oraz zabawna mimika twarzy, to jedynie pomocne elementy dodatkowe. Pleciuch wciela się też zazwyczaj w jakąś postać, za którą się skrywa, by móc do woli poruszać wrażliwe i rozpoznawalne tematy. Oczywiście w zabawny, humorystyczny, prowokatorski i nieco głupkowaty sposób. Występ pleciucha trwa z reguły około 10 do 30 minut i prezentowany jest w pierwszej osobie.

Charakterystyczny dla tego typu występu jest również buttemars. Jest to parodia marszowej muzyki wojskowej, która towarzyszy pleciuchowi podczas wejścia i zejścia ze sceny.

Pewną ciekawostką jest, że pleciuchy, to amatorzy – nie ma wśród nich pełnoetatowych, czy profesjonalnych mówców. Mówi się jednak, że najpopularniejsi z nich, potrafią zbić na pleceniu z beczki całkiem niezły interes. Niestety nie na tyle dobry, by można było z tego żyć.

Źródło: Tonpraten

Foto: na podstawie Wikipedia

Artykuł Buutereednen pochodzi z serwisu Moja Limburgia.

Od 3 do 5 marca br. Limburgia świętuje karnawał. W tej prowincji to czas, w którym Limburgia staje na głowie. Codzienna rutyna i nawet najpilniejsze obowiązki schodzą na dalszy plan. Limburski krajobraz przez kilka dni mieni się barwnymi paradami pod dowództwem książąt karnawału i ich adiutantów. Królują wszelkie odcienie czerwieni, żółci i zieleni. O karnawale, jego pochodzeniu i zwyczajach, pisaliśmy szerzej tutaj.

Parady

Podczas karnawału, w całej Limburgii odbywają się przeróżne parady. Wyznaczoną w danej miejscowości trasą, przemieszczają się platformy. Każda z nich udekorowana jest tematycznie. Są piękne i karykaturalne, kolorowe i wymyślne, a przede wszystkim – niepozbawione lokalnego humoru. Z umieszczonych na platformach głośników, rozlega się głośna karnawałowa muzyka, w takt której tańczą zgromadzeni na pojeździe przebierańcy. A wszystko to w deszczu konfetti.

Zgromadzony, równie barwny tłum, pozdrawiają z platform książęta i księżniczki karnawału, a ich adiutanci rzucają dzieciom cukierki. Ich platformy poprzedzają kolorowe pochody książęcych orkiestr i roztańczonych tancerek.

Poza dużymi, oficjalnymi paradami, organizowane są mniejsze parady dziecięce. Informacje o tym, gdzie i kiedy odbędą się karnawałowe parady w twojej miejscowości, znajdziesz tutaj.

Radosna atmosfera

Cechą charakterystyczną karnawału w Limburgii, jest radosna i zdecydowanie imprezowa atmosfera. I to niezależnie od tego, czy bawisz się w jednym z większych miast, czy w zupełnie małej wsi. Limburskie knajpy oferują świetną zabawę bez przerwy, a w drodze z pubu do pubu spotkasz niezliczone ilości poprzebieranych imprezowiczów. Ponadto, przy okazji karnawału organizowanych jest wiele koncertów i jarmarków. Poznasz też lokalne tradycje i zasmakujesz regionalnej kuchni. To wszystko sprawia, że karnawał w Limburgii jest naprawdę wyjątkowy.

Limburgia zawsze warta jest odwiedzenia jej. Ale w czasie karnawału to niemal (przyjemna) konieczność.

Alaf!

Artykuł Karnawał, czyli Limburgia staje na głowie pochodzi z serwisu Moja Limburgia.